 |
| Cô Năm Đồng |
Đờn ca tài tử dành cho những bậc thượng lưu: So với ca nhạc Huế (Trung bộ), hát Chèo (Bắc bộ) thì ĐCTT là sinh sau đẻ muộn hơn. Sách báo còn lưu lại khá nhiều, đặc biệt là sự truyền khẩu trong dân gian cũng tương đối chính xác, bởi lẽ, cuối thế kỷ trước (thế kỷ XX) vẫn còn nhiều nhân chứng như: cụ Sáu Chí ở Mỹ Tho (anh của cố NSND Bảy Nam), cố học giả Vương Hồng Sến, NSND Phùng Há, GS-TS Trần Văn Khê, một số nghệ nhan cao niên ở Cần Đước – Long An… mà chúng, tôi đã có dịp gặp và nghe kế lại về ĐCTT hồi trước.
Dòng nhạc Tài tử Nam bộ ra đời không bao lâu, thì xuất hiện hai trường phái miền Đông và miền Tây, đứng đầu trường phái miền Đông là nhạc sư Nguyễn Quang Đại (xuất than từ quan nhạc của triều Nguyễn), đứng đầu trường phái miền Tây là cụ Trần Quan Quân (Ký Quẫn – trí thức làm việc cho Tây). Hai trường phái này thi đua sáng tác hoặc hiệu đính nhiều bài bản và viết lời ca rồi thi thố tài năng, đồng thời truyền bá rộng ra thành phong trào khắp Nam kỳ Lục Tỉnh vào cuối thế kỷ XIX. Mỗi lần hội ngộ để thi thố thường là dịp Tết, từ tháng chạp cho đến hết tháng giêng (tháng giêng là tháng ăn chơi), nhóm miền Đông mời nhóm miền Tây, rồi miền Tây mời trở lại, mỗi nhóm tiến cử những “cao thủ thượng thặng” để gặp nhau thử tài, mà bây giờ gọi là giao lưu.
